Ερωτήσεις και απαντήσεις για το πρόγραμμα σπουδών

Με αφορμή τις συζητήσεις και την κατάσταση στην σχολή, προσπαθήσαμε να απαντήσουμε σε βασικά ερωτήματα σχετικά με το πρόγραμμα σπουδών. Έτσι ακολούθησε ο παρακάτω φανταστικός (ή και όχι) διάλογος…

Ερώτ: Βλέπω παντού να λένε για ενιαίο και αδιάσπαστο πενταετές πτυχίο. Τι είναι αυτό τελοσπάντων?

Απαντ: Είναι ένας κύκλος σπουδών ο οποίος εκτείνεται σε 10 εξάμηνα, 5 έτη δηλαδή και αναφέρεται συνήθως σε τεχνολογικά αντικείμενα. Όμως δεν είναι αυτό που το χαρακτηρίζει. Αυτό είναι η διάρθρωσή του. Αυτά τα προγράμματα προσφέρουν τα πρώτα 2 έτη ένα ισχυρό μαθηματικό και φυσικό υπόβαθρο, συνεχίζουν με ένα χρόνο, εισαγωγικό σε μαθήματα του αντικειμένου ανάμεικτα με μαθήματα θεωρίας και στα τελευταία 2 χρόνια ακολουθεί η τεχνολογική σειρά μαθημάτων. Η διάρθρωση αυτή εξασφαλίζει τον απαραίτητο χρόνο αφομοίωσης, την εμβάθυνση του αντικειμένου και την ομαλή μετάβαση σε κάθε στάδιο.

Ερωτ: Υπάρχει αυτή διάρθρωση στα ελληνικά πανεπιστήμια?

Απαντ: Βεβαίως και μάλιστα είναι από τις λίγες χώρες ακόμα. Σε αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και η φήμη των αποφοίτων των ελληνικών πολυτεχνείων.

Ερωτ: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα αυτών των προγραμμάτων?

Απαντ. Προσφέρουν ισχυρό θεωρητικό υπόβαθρο και εμβάθυνση στο τεχνολογικό αντικείμενο. Δίνουν τα εφόδια στον απόφοιτο να μπορεί να κατανοεί τις νέες εξελίξεις της τεχνολογίας και της επιστήμης, να αναλύει ένα πρόβλημα μεθοδικά και να το επιλύει τεκμηριωμένα. Ακόμα δίνουν συνολική εποπτεία του αντικειμένου και εξασφαλίζουν συνολικά επαγγελματικά δικαιώματα.

Ερωτ: Ναι αλλά οι χώρες της Ευρώπης έχουν άλλο σύστημα σπουδών. Εκεί τι κάνουν?

Απαντ: Στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης εφαρμόζεται το σύστημα της Bologna (Bologna Process). Αυτό προβλέπει τρεις κύκλους σπουδών οι οποίοι ορίζονται με βάση τις πιστωτικές μονάδες (ECTS). Η συνθήκη προβλέπει ότι κάθε ακαδημαϊκό έτος αντιστοιχεί σε 60 πιστωτικές μονάδες. Ο πρώτος κύκλος σπουδών αντιστοιχεί σε προπτυχιακό δίπλωμα με 180 – 240 πιστωτικές μονάδες, ο δεύτερος σε μεταπτυχιακό δίπλωμα με 60 – 120 και ο τρίτος σε διδακτορικό όπου εκεί δεν υπάρχουν πιστωτικές μονάδες. Στην χώρα μας η διάρθρωση αυτή κατοχυρώνεται νομικά από τον Ν. 4009/2011, άρθρο 30.

Ερωτ: Ωραίο μου ακούγεται. Θα ξέρω και πόσα έχω κάνει και θα συγκρίνομαι και εύκολα με τους φοιτητές του εξωτερικού.

Απαντ: Και όμως όχι. Ακόμα και σύμφωνα με την ΕΕ, το σύστημα αυτό έχει αποτύχει. Όχι μόνο δεν έχει διευκολύνει την μετακίνηση αλλά έχει δημιουργήσει ταξικούς και φυλετικούς φραγμούς στην πρόσβαση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Bologna With Student Eyes Reports). Έχει εισάγει περισσότερο από ποτέ τον ανταγωνισμό μεταξύ φοιτητών και την επιφανειακή αντιμετώπιση της εκπαίδευσης. Ακόμα έχει υποβαθμίσει το επίπεδο σπουδών και την ποιότητα ζωής των αποφοίτων, αφού για να λάβεις το πρώτο πτυχίο και να μπορείς να εργαστείς έχεις εισάγει τα μαθήματα του αντικειμένου στα τρία συνήθως έτη. Επομένως μοιραία συμπιέζεται το θεωρητικό υπόβαθρο και διαγράφεται η συνολική εποπτεία του αντικειμένου. Αυτά συνθέτουν την εξειδίκευση του αντικειμένου εναρμονισμένη με την παραγωγική διαδικασία. Στην Ελλάδα μετά από πολλούς αγώνες της πανεπιστημιακής κοινότητας το σύστημα αυτό δεν έχει εφαρμοστεί ακόμα.

Ερωτ: Καλά τι σχέση έχει η παραγωγική διαδικασία με τους κύκλους σπουδών?

Απαντ: Την πιο άμεση. Το σύστημα της Μπολόνια είναι η απάντηση της αγοράς, η οποία συγκεντρώνεται πια σε μεγάλες εταιρίες, στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτές έχουν ανάγκη από εργατικό δυναμικό εξειδικευμένο και φτηνό. Ειδικά σε περίοδο κρίσης όπου υπάρχει αύξηση της υπεραξίας της εργασίας η απαίτηση αυτή γίνεται ακόμα μεγαλύτερη. Αυτή ακριβώς η απαίτηση αντανακλάται στους τρεις κύκλους σπουδών, όπως αναλύθηκε παραπάνω.

Ερωτ: Ίσως να μην είναι και τόσο καλό τελικά αυτό το σύστημα. Αλλά στην Ελλάδα δεν έχουμε πρόβλημα αφού δεν έχει εφαρμοστεί ακόμα. Μάλιστα γνωρίζω ότι οι καθηγητές μου δεν θέλουν σε καμία περίπτωση κάτι τέτοιο. Σωστά?

Απαντ: Πράγματι οι καθηγητές, αρκετοί από τους οποίους αγωνίστηκαν μαζί με τους φοιτητές, ενάντια σε αυτό το πλαίσιο, δεν θέλουν κάτι τέτοιο δηλαδή την διάσπαση του πτυχίου. Όμως η διάσπαση δεν θα έρθει από τα ιδρύματα αλλά θα επιβληθεί από την αγορά. Και εξηγούμαι. Το παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας στον τομέα των μηχανικών ευνόησε το μικρό ιδιωτικό γραφείο και ανέπτυξε μια εύρωστη αστική τάξη. Απαραίτητη προϋπόθεση αυτού ήταν ο ολοκληρωμένος πενταετής κύκλος σπουδών. Τώρα με την κρίση και το κλείσιμο των περισσότερων μικρών γραφείων το σύνολο της αγοράς έχει πάει στις μεγάλες εταιρίες. Δηλαδή εναρμονίζεται με την κατάσταση στην Ευρώπη σε επίπεδο αγοράς και σε επίπεδο νομοθεσίας (πχ. Νέο ασφαλιστικό, κλάσεις μηχανικών). Επομένως γεννιέται ξανά η ανάγκη για φτηνό και εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, το οποίο όμως δεν το παράγουν τα ελληνικά ΑΕΙ.

Ερωτ: Καταλαβαίνω νομίζω σιγά σιγά. Αλλά σαν ΕΜΠ ο εσωτερικός κανονισμός λέει ότι το δίπλωμά μας είναι ενιαίο και πενταετές.

Απαντ: Πράγματι έτσι είναι. Όμως σιγά σιγά η αυτονομία των πανεπιστημίων χάνεται με μικρά νομοθετικά βήματα την φορά. Επίσης όπως είπα και παραπάνω το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό του πενταετούς κύκλου σπουδών δεν είναι η διάρκεια του αλλά η δομή του. Επομένως με την κατάργηση της τελευταίας καταργείται στην πράξη η φιλοσοφία του προγράμματος αυτού. Όπως ακριβώς γίνεται με την υπάρχουσα πρόταση για αναμόρφωση του προγράμματος της σχολής ΠΜ.

Ερωτ: Ναι κάτι έχω ακούσει. Πες μου μερικές λεπτομέρειες.

Απαντ: Βασικά στοιχεία της πρότασης αυτής είναι μείωση των μαθημάτων σε 54 και κάθοδος τεχνολογικών μαθημάτων σε μικρότερα εξάμηνα. Πράγματι έγινε μείωση 10 μαθημάτων κορμού. Από αυτά τα 5 (!) είναι μαθήματα βασικών επιστημών τα οποία προσφέρουν το θεωρητικό υπόβαθρο. Βλέπουμε μείωση των μαθηματικών από 8 σε 5 και σύμπτυξη των μαθημάτων μηχανικής υλικών και ρευστών. Επίσης έχουμε μεταφορά των βασικών τεχνολογικών μαθημάτων (πχ μαθήματα οπλισμένου σκυροδέματος, σιδηρών κατασκευών, θεμελιώσεων) από τα τέταρτο έτος στο τρίτο. Ο κορμός εξαφανίζεται από το όγδοο εξάμηνο και στο έβδομο μένουν τέσσερα μαθήματα κορμού. Ακόμα τα μαθήματα των σιδηρών κατασκευών 2 (το οποίο περιλαμβάνει αντισεισμικό σχεδιασμό) και της τεχνικής γεωλογίας, μαθήματα δηλαδή που τεκμηριώνουν δικαιώματα γίνονται υποχρεωτικά μόνο στην αντίστοιχη κατεύθυνση. Επομένως καταργείται στην πράξη η δομή του ενιαίου κύκλου σπουδών, υποβαθμίζεται το θεωρητικό υπόβαθρο και η ποιότητα ζωής των φοιτητών της σχολής λόγω της εντατικοποίησης.

Ερωτ: Ναι αλλά οι καθηγητές μας δεν γίνεται να στρώνουν το δρόμο για την διάσπαση του πτυχίου μας. Αφού είναι αντίθετοι σε αυτό.

Απαντ: Σίγουρα είναι αντίθετοι αλλά το πανεπιστήμιο δεν είναι σε μία γυάλα. Αλληλεπιδρά και επηρεάζεται από την κατάσταση και τις απαιτήσεις της αγοράς. Η αγορά έχει μία δεδομένη αντικειμενική κατάσταση αυτή την στιγμή η οποία γεννά απαιτήσεις και οι καθηγητές και όλοι μας είτε θέλουμε είτε όχι επηρεαζόμαστε από αυτή.

Ερωτ: Οκ καλά τα λες αλλά δύο χρόνια νόμιζα ότι ήμουν στο φυσικό και μαθηματικό. Ήθελα να νιώσω λίγο μηχανικός.

Απαντ. Πράγματι είναι αλήθεια ότι τα πρώτα δύο χρόνια της σχολής είναι ακριβώς έτσι. Όμως αυτό δεν οφείλεται στην ύλη αυτή- καθαυτή αλλά στον τρόπο διδασκαλίας. Οι φυσικές επιστήμες παρουσιάζονται στον φοιτητή ξεκομμένες από το φυσικό τους περιβάλλον και αδυνατούν να συνδεθούν μεταξύ τους. Αντίθετα θα έπρεπε να παρουσιάζονται όπως ακριβώς δημιουργήθηκαν, σαν εργαλεία τα οποία λύνουν προβλήματα και ικανοποιούν ανάγκες. Τέλος το ίδιο το επιχείρημα της καθόδου όλων των τεχνολογικών μαθημάτων κορμού δεν ευσταθεί αφού αυτή γίνεται στο τρίτο έτος και όχι νωρίτερα (πως θα μπορούσε άλλωστε), έτος το οποίο έχει ήδη τεχνολογικά μαθήματα.

Ερωτ: Ναι αλλά έβαλαν και εργαστήρια που δεν κάναμε σε χαμηλά εξάμηνα. Ούτε αυτό σου αρέσει?

Απαντ: Πράγματι μπήκαν εργαστήρια, τα οποία όμως βρίσκονται πλήρως αποκομμένα από την θεωρία. Κανένα από τα εργαστήρια δεν προηγείται της θεωρίας. Μάλιστα σε σχέση με τα πειράματα των σιδηρών κατασκευών και του οπλισμένου σκυροδέματος που ήδη γίνονται, η προβλεπόμενη ύλη είναι εμφανώς μειωμένη. Αυτή η προσέγγιση θα δυσχεραίνει την κατανόηση παρά θα βοηθήσει, αφού ο φοιτητής θα καλείτε να κατανοήσει και να ερμηνεύσει φυσικούς μηχανισμούς που δεν έχει διδαχθεί ποτέ.

Ερωτ: Και το ολοκληρωμένο θέμα σχεδίασης?!?

Απαντ:  Σκοπός εισαγωγής ενός ολοκληρωμένου θέματος σχεδίασης, είναι η ολιστική προσέγγιση του αντικειμένου. Περιορίζοντας ένα τέτοιο θέμα ανά κατεύθυνση αναιρείται ο λόγος εισαγωγής του. Επίσης, για εμάς, δεν νοείται ολοκληρωμένο θέμα σχεδιασμού έργου ΠΜ χωρίς να μελετώνται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις ανεξαρτήτως κατεύθυνσης, πράγμα το οποίο απουσιάζει παντελώς. Τέλος εισάγοντας το σαν ξεχωριστό μάθημα επιπλέον των άλλων θεμάτων των υπολοίπων μαθημάτων θα προσθέσει υπέρογκο φόρτο στο φοιτητή. Αντίθετα θα πρέπει να υπάρχει ένα κεντρικό θέμα το οποίο να περιλαμβάνει όλα τα επιμέρους κομμάτια, τα οποία θα μελετώνται στην θέση των υπάρχοντών θεμάτων εξαμήνου στα αντίστοιχα μαθήματα.

Ερωτ: Μάλιστα. Ωραία τα λες αλλά και τώρα έχουμε πάρα πολλά μαθήματα. Δεν είναι τώρα το πρόγραμμα εντατικό?

Απαντ: Η εντατικοποίηση του προγράμματος δεν οφείλεται μόνο τα στα μαθήματα αλλά και στον φόρτο εργασίας, στην διάρθρωση των μαθημάτων και στο ωρολόγιο πρόγραμμα. Αν θυμάσαι υπάρχουν μέρες με 8 ώρες συνεχόμενο μάθημα και μέρες με δύο ώρες ή καμία ώρα. Επίσης τα περισσότερα μαθήματα κατεύθυνσης γίνονται σε συνεχόμενα τετράωρα. Υπάρχουν μαθήματα με τρεις προόδους που συνεισφέρουν στο 20% της βαθμολογίας. Μαθήματα με 13 σειρές ασκήσεων και άλλα με κάτοψη 13 πλακών με σχέδια στο χέρι. Όλα αυτά συνθέτουν την εικόνα των εντατικών ρυθμών σπουδών περισσότερο από το απόλυτο πλήθος των μαθημάτων.

Ερωτ: Δεν με πείθεις και πολύ. Δεν πρέπει να μειωθούν τα μαθήματα και οι ώρες? Δεν πρέπει να αλλάξει το πρόγραμμα σπουδών?

Απαντ: Σαφώς και πρέπει να αλλάξει το πρόγραμμα σπουδών και πρέπει να αλλάζει όσο η επιστήμη και η τεχνολογία προοδεύουν. Αλλά το μεγάλο ζήτημα είναι σε ποια κατεύθυνση θα αλλάζει. Αν θα μειωθούν τα μαθήματα ή θα αυξηθούν συναρτάται άμεσα από αυτή την κατεύθυνση. Σχετικά με τις ώρες άμα μιλάμε για το υπάρχων πρόγραμμα μπορούν να μειωθούν και χωρίς την μείωση των μαθημάτων. Η αλλαγή του τρόπου διδασκαλίας των βασικών επιστημών και ισχυροποίηση του θεωρητικού υποβάθρου θα εξαλείψουν την ανάγκη επανάληψης των βασικών εννοιών συνεχώς σε όλα τα τεχνολογικά μαθήματα, ελευθερώνοντας χρόνο και από το μάθημα και από το διάβασμα. Επίσης η κοινή διδασκαλία θεωρίας και ασκήσεων που σε πολλά μαθήματα δεν συμβαίνει μπορεί να γλυτώσει πολύτιμο χρόνο και να κάνει την κατανόηση πιο εύκολη.

Ερωτ: Κάτι είπες για κατευθύνσεις. Υπάρχουν πολλές κατευθύνσεις αλλαγής?

Απαντ: Σαφώς και υπάρχουν. Ήδη ανέφερα μία, αυτή την Μπολόνια. Αυτή βλέπει το πανεπιστήμιο σαν χώρο κατάρτισης. Το αντιμετωπίζει σαν το ένα σκαλάκι πριν την αγορά εργασίας και μόνο αυτό. Αντίθετα εμείς βλέπουμε το πανεπιστήμιο σαν χώρο ολόπλευρης μόρφωσης και ανάπτυξης του χαρακτήρα, σαν χώρο κοινωνικοποίησης και πολιτικοποίησης, που ο φοιτητής δεν θα τρέχει σε ένα στενό πλαίσιο να κυνηγάει δεξιότητες αλλά θα μπορεί αναπτύξει όσες πλευρές του θέλει ελεύθερα.

Ερωτ: Ωραία όλα αυτά τα θεωρητικά. Προτάσεις έχετε?

Απαντ: Προφανώς και έχουμε και ιδέες και προτάσεις, τις οποίες έχουμε καταθέσει επανειλημμένως και στην Επιτροπή Προπτυχιακών Σπουδών και στις διαδικασίες του Συλλόγου και στις «συζητήσεις» με τη διοίκηση. Θεωρούμε μάλιστα ότι ο οποιοσδήποτε φοιτητής σπουδάζει στη Σχολή αυτή, έχει μια πολύτιμη εμπειρία από την οποία μπορούν να γεννηθούν πολύ χρήσιμες ιδέες. Οι αιτιάσεις της διοίκησης ότι δήθεν δεν έχουμε προτάσεις και είμαστε απλά αρνητικοί στα πάντα έχουν μια βαθύτερη αιτία: Το ότι διαφωνούμε στην γενικότερη κατεύθυνση. Η πρότασή μας, λοιπόν, είναι η εξής: «Ένα πρόγραμμα σπουδών που να διατηρεί το πνεύμα του υπάρχοντος, αλλά να είναι αρκετά καλύτερο από εκείνο.» Αν συμφωνήσουμε σε αυτό, τότε μπορούμε, με την απαραίτητη καλή πρόθεση να συζητήσουμε πόσα μπετά θέλουμε, πόσα σίδερα, πόσες υδραυλικές, να δούμε τι να προστεθεί, τι να αφαιρεθεί, τι να αλλάξει κ.ο.κ. Όμως αυτή είναι μία συζήτηση η οποία δεν μπορούμε και δεν θέλουμε να κάνουμε μόνοι μας. Και αυτό γιατί δεν θεωρούμε ότι υπάρχει κανένας ειδικός, καμία αυθεντία. Αυτή είναι μία συζήτηση που πρέπει να γίνει εκτενώς μέσα στα συλλογικά όργανα και στην οποία όλοι έχουν πολλά να προσφέρουν.

Ερωτ: Νομίζω ότι τα όνειρα σου για αταξική κοινωνία σου έχουν θολώσει την οπτική. Μιλάς για διάλογο και κάνεις κατάληψη?

Απαντ: Είναι αλήθεια η σχολή είναι κλειστή εδώ και μία εβδομάδα μετά από τις αποφάσεις των δύο τελευταίων γενικών συνελεύσεων. Όμως αυτό δεν ήταν το πρώτο βήμα. Η κατάσταση αυτή εκβιάστηκε από την στάση της διοίκησης και είναι η τελευταία γραμμή άμυνας. Έγιναν πάρα πολλές προσπάθειες διαλόγου οι οποίες κατέληξαν στο κενό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η «συζήτηση» που είχε καλέσει ο ίδιο ο κοσμήτορας με τους φοιτητές για το πρόγραμμα σπουδών, στην οποία ο πρόεδρος της επιτροπής προπτυχιακών σπουδών ξεκίνησε την τοποθέτησή του δηλώνοντας ότι «εμείς ήμαστε μηχανικοί με τριάντα χρόνια και πείρα στο επάγγελμα. Εμείς γνωρίζουμε την αγορά και ξέρουμε το επάγγελμα. Εσείς δεν έχετε δει τίποτα ακόμα.» Δήλωση η οποία αυτομάτως αποκλείει τον οποιοδήποτε διάλογο. Ακόμα σε όσες ερωτήσεις έχουν γίνει, όχι μόνο από φοιτητές αλλά και από διαφωνούντες καθηγητές, σε διαδικασίες συνέλευσης καθηγητών δεν έχει δοθεί ποτέ απάντηση. Αντίθετα έχουν δεχθεί την ειρωνεία και τον εμπαιγμό της διοίκησης. Το ίδιο συνέβη και με τις αποφάσεις του συλλόγου.

Ερωτ: Ναι καλά τα λες αλλά όταν πηγαίνεις και σπας τις συνελεύσεις πως θέλεις να πάρεις απάντηση?

Απαντ: Ξέρω που αναφέρεσαι. Όμως για ακόμα μία φορά τα γεγονότα δεν εξελίχθηκαν έτσι. Αφού οι ερωτήσεις όλων έμειναν αναπάντητες, ζητήθηκε και από φοιτητές και από καθηγητές ο λόγος για τοποθέτηση. Ο λόγος αρνήθηκε επανειλημμένως και ο κοσμήτορας προχώρησε εκβιαστικά στην ψήφιση του σκελετού του προγράμματος. Τότε πράγματι προχώρησαν τα μέλη του συλλόγου και διέκοψαν την διαδικασία.

Ερωτ: Και πες πως συνεχίζουμε την κατάληψη. Άμα χάσουμε το εξάμηνο?

Απαντ: Το ακαδημαϊκό έτος 13 – 14 με την απειλή της απόλυσης πολλών διοικητικών υπαλλήλων του ΕΜΠ όλες οι σχολές του πολυτεχνείου έκαναν κατάληψη. Στην σχολή μας η κατάληψη κράτησε σχεδόν δύο μήνες. Και το εξάμηνο δεν χάθηκε. Τα μαθήματα παρατάθηκαν μέχρι το τέλος Ιουλίου και με παρέμβαση του συλλόγου μέσω μαζικής γενικής συνέλευσης κερδήθηκε διπλή εξεταστική τον Σεπτέμβρη. Όμως όταν γίνεται ένας αγώνας δεν μπορούμε να έχουμε απαίτηση να μην χάσουμε τίποτα. Είτε αυτό είναι εξάμηνο είτε νοίκι. Το ζήτημα είναι η ιεράρχηση αυτών. Εμείς πιστεύουμε ότι το αίτημα να μην περάσει αυτή η άλλη «κατεύθυνση», η υποβάθμιση των πανεπιστημίων μας να μην ξεκινήσει από εμάς, είναι ζήτημα που μας ξεπερνά. Και πιστεύουμε ότι είναι πολύ πιο ψηλά αυτό παρά το οτιδήποτε άλλο.

– Τώρα νομίζω ότι κατάλαβα. Ξέρω τι να κάνω. Hasta la victoria siempre!

– Hasta la victoria siempre, camarada!

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s